صرافی ستاره سهیل
دوشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۷
021 54506

تا به حال از خودتان پرسیده‌اید پول چرا ارزشمند است؟ این پرسش پاسخ ساده‌ای دارد. انواع پول به خودی خود هیچ ارزشی ندارد و درست مثل کاغذهای روی میزتان است تا وقتی که ما به عنوان یک کشور و یک اقتصاد به آن ارزش بدهیم. این پاسخ درست است اما کامل نیست. اگر می‌خواهید دقیقا بدانید ارزش پول از کجا می‌آید و چطور حفظ می‌شود، با ما همراه باشید و پاسخ علم اقتصاد به این پرسش‌ها را بخوانید.

ارزش پول به چه عواملی بستگی دارد

پول کهنهالبته ارزش پول همیشه ناشی از توافق جوامع انسانی نبوده است. در سال‌های دور، پول معمولا به شکل سکه‌هایی از جنس طلا و نقره ساخته می‌شد. این یعنی در دوره‌ای از اقتصاد، پول ارزش ذاتی داشته است. ارزش هر سکه هم با مقدار فلز به‌ کار رفته در ساخت آن تعیین می‌شد چون امکان ذوب سکه و استفاده از فلزات گرانبها برای اهداف دیگر همیشه وجود داشت. این وضعیت تا چند دهه پیش درباره اسکناس‌های برخی از کشورها هم صدق می‌کرد و اسکناس‌ها با استاندارد طلا، استاندارد نقره یا ترکیبی از هر دو پشتیبانی می‌شد. یعنی شما می‌توانستید اسکناس‌هایتان را به دولت تحویل بدهید و طبق نرخ تبادل تعریف شده توسط دولت، مقدار مشخصی طلا یا نقره دریافت کنید. استاندارد طلا تا سال ۱۹۷۱ بیشتر عمر نکرد؛ زمانی که نیکسون (رئیس جمهور وقت ایالات متحده) اعلام کرد کشورش دیگر دلار امریکا را با طلا تعویض نمی‎کند. این تصمیم پایان سیستم برتون وودز و شروع سیستم پول بدون پشتوانه را رقم زد. پول بدون پشتوانه به هیچ نوع کالایی وابسته نیست و در نتیجه دیگر ارزش ذاتی هم ندارد.

باورهایی که پول را ارزشمند می‌کنند

تبدیل ارز در بانکوک

باز هم عرضه و تقاضا! پول یک کالا با منابع محدود است که همیشه خواهان دارد و در نتیجه تقاضای زیادی برایش وجود دارد. چرا همه ما یکی از زنجیره‎های تقاضای پول هستیم؟ چون می‌دانیم بقیه مردم هم پول را ارزشمند می‌دانند و آن را در ازای کالاها و خدمات می‌پذیرند. پولی هم که ما در ازای کالا و خدمات به دیگران می‌دهیم، دوباره صرف خرید کالا و خدمات می‌شود و به دست متقاضیان دیگر می‌رسد. روند چرخش پول در اقتصاد به خوبی نشان می‌دهد این کالا و خدمات است که در اقتصاد ارزش دارد و پول فقط راهی برای رسیدن به آنهاست.

سیستم پول براساس یک سری باورهای متقابل پایه‌گذاری شده و تا زمانی که اکثر مردم، ارزش پول در آینده را تضمین شده بدانند این سیستم کار خواهد کرد. آیا ممکن است روزی انسان این باورها درباره ارزش پول را کنار بگذارد؟ احتمال جایگزینی پول در آینده نزدیک بسیار بعید است چون توافق‌های دوگانه سیستم تقاضا، ناکارآمدی‌های زیادی دارد. اگر قرار باشد ارز یک کشور تغییر کند، یک بازه زمانی برای انتقال اقتصاد به ارز جدید در نظر گرفته می‌شود. مشابه اتفاقی که بعد از انتخاب یورو به عنوان ارز واحد اروپا در کشورهای عضو اتحادیه رخ داد. همین مثال واضح نشان می‌دهد ارزهای ما هیچگاه به طور کامل ناپدید نخواهند شد و فقط در طول زمان تغییر می‌کنند.

پول بدون پشتوانه

پول بدون پشتوانه با کالاهای باارزش پشتیبانی نمی شود

پول بدون پشتوانه با کالاهای باارزش پشتیبانی نمی شود همانطور که گفتیم پول بدون پشتوانه‌، پولی است که هیچ ارزش ذاتی ندارد یا با کالاهای با ارزش پشتیبانی نمی‌شود. پول بدون پشتوانه، پولی است که صرفا به خاطر حضور در یک سیستم انسانی ارزش پیدا می‌کند. حتی این پول بدون پشتوانه هم توسط دولت‌ها تهیه و توزیع می‌شود و ارزش آن ناشی از اعتماد مردم به دولت‌ها و قدرت دولت‌ها در حوزه اقتصاد است.

چرا ارزش پول تغییر می‌کند؟

تغییر ارزش پول در طول زمان امری اجتناب ناپذیر است

تغییر ارزش پول در طول زمان امری اجتناب ناپذیر است. همه ما تغییر ارزش پول را در زندگی روزمره‌مان تجربه کردیم. این تغییر ارزش چرا رخ می‌دهد و چه توجیه اقتصادی دارد. چیزی که باعث کاهش ارزش پول می‌شود، تورم است و اگر نرخ تورم زیاد باشد مردم به سرعت سراغ تبدیل پول به واحدهای دیگر می‌روند. تورم شدید و واکنش شهروندان به آن می‌تواند یک فاجعه اقتصادی را رقم بزند.

در شرایط تورمی، مردم حتی معاملات سودآوری با پرداختی‌های آتی را هم نادیده می‌گیرند چون نمی‌دانند ارزش پول هنگام دریافت سود چقدر خواهد بود. دقیقا به همین خاطر فعالیت‌های تجاری به شدت کاهش می‌یابد. تورم می‌تواند منجر به انواع ناکارآمدی‌ها در یک جامعه بشود. همین مسئله نشان می‌دهد باور به پول و ارزش همیشگی ارز چندان هم بی‌ضرر نیست. اگر شهروندان باورشان به منابع پول را کنار بگذارند و بپذیرند که پول در فعالیت‌های اقتصادی سال‌های آینده نقش کمتری خواهد داشت، شاید این چرخه متوقف بشود. البته بسیاری از دولت‌ها در کنترل تورم موفق هستند و همیشه نرخ تورم را در سطح لازم و استاندارد حفظ می‌کنند.

مشکلات پول

پول کهنه

اگر پول طبق اصول عرضه و تقاضا کنترل بشود، بسیاری از این مشکلات وجود نخواهد داشت. ارزش هر کالا در چرخه اقتصاد با نسبت عرضه و تقاضا و نسبت عرضه و تقاضای کالاهای دیگر مشخص می‌شود. تورم هم زمانی رخ می‌دهد که این چرخه ناقص بشود؛ وقتی قیمت کالاها زیاد می‌شود و قدرت خرید پول کم می‌شود. کاهش قدرت خرید پول معمولا به یکی از دلایل زیر رخ می‌دهد:

  • افزایش عرضه پول
  • کاهش عرضه کالاهای دیگر
  • کاهش تقاضای پول
  • افزایش تقاضای کالاهای دیگر

بین دلایل بالا معمولا افزایش عرضه پول، نقش کلیدی در بروز تورم دارد. البته تورم می‌تواند هزاران دلیل ساده و پیچیده دیگر هم داشته باشد که به آنها نمی‌پردازیم.

واحدهای پولی زیادی بوده‌اند که دوره‌های تورمی و رکودی بسیار شدیدی را تجربه کرده‌اند اما همچنان مورد استفاده قرار می‌گیرند و حتی تقویت هم شده‌اند. این تجربیات نشان می‌دهد تا وقتی شهروندان پول را به عنوان ابزار خرید و فروش کالاها و خدمات قبول داشته باشند، بی‌ارزش‌ترین واحدهای پولی هم ارزشمند خواهند بود!

نویسنده :
انتشار : ۲۶ اردیبهشت ,۱۳۹۷

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو × 4 =

کانال تلگرام