صرافی ستاره سهیل
یکشنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۷
021 54506

پول نماد ثروت و وسیله رسیدن به بسیاری از اهداف است. پیدایش پول و تحول آن طی قرون متمادی، داستان‌های طولانی دارد که به منشا تمدن بشری باز می‌گردد. استفاده از پول با تاریخچه‌ پول که وسیله‌ای برای تبادل کالا و خدمات تعریف شده، گره خورده است. قصد داریم در دو مقاله به مراحل پیدایش پول و ارز، که امروزه مهم‌ترین جزو جوامع بشری است، بپردازیم و با هم مسیر طولانی که پول امروزی طی کرده است را مرور کنیم.

ریشه‌های باستانی پول

مورخان متوجه شدند که جوامع باستانی به مرور دریافتند که تبادل کالاها با یکدیگر، بسیار آسان‌تر و ایمن‌تر از راه انداختن جنگ برای به دست آوردن آن‌ها است. پژوهشگران رد پای چنین مبادله‌ای را در انسان ماقبل تاریخ، یعنی ده هزار سال قبل از میلاد یا بیشتر یافته‌اند.

مورخان طی تحقیقات و کاوش‌های خود به این نتیجه رسیدند که انسان‌های گذشته از مبادله‌ کالا به کالا یا تبادل مستقیم کالا و خدمات استفاده می‌کرده‌اند. هر چیزی که دارای ارزش بود، می‌توانست در مبادله‌ کالا به کالا مورد استفاده قرار بگیرد؛ آن چیز می‌توانست غذا، ابزار، سلاح، ملک، لباس، وسایل تزئینی یا لوازم منزل باشد.

این سیستم به مرور تکامل یافت و آیتم‌های مشخصی مثل دام، غلات و فلزات به عنوان ابزارهای استاندارد تبادل در نظر گرفته شدند که علت آن هم اندازه‌گیری آسان این موارد بود. سوابق تاریخی نشان می‌دهد که از ده هزار سال قبل از میلاد به بعد، حیوانات اهلی مشخصی مانند گاو و گوسفند و بز در بین افراد و جوامع مبادله می‌شدند.

مقاله‌های مرتبط:

با توسعه‌ کشاورزی و اختراع خط در هشت هزار سال قبل از میلاد توسط بین‌النهرینی‌ها، استفاده از غلات برای مبادله رایج شد. حاکمان سومر در شهرهایی مانند «اوروک» و «اور» اقدام به ساخت انبارهای بزرگ غله و ایجاد سیستم‌های محاسبه‌ای پیچیده و حرفه‌ای کردند تا از عادلانه بودن مبادله‌هایی که با کشاورزان و مخصوصا مقامات محلی می‌کنند، مطمئن شوند. اوایل در برخی از جوامع، تبادلات با ژتون‌هایی به شکل سکه انجام می‌شد. هدف این ژتون‌ها، که نقش آن آیتمی که مبادله می‌شد را بر خود داشت، این بود که یک آیتم چندین بار مبادله شده است.

پیدایش پول به شکل سکه

حدود هفت هزار سال قبل از میلاد در غرب و مرکز قاره آسیا تمدن‌هایی وجود داشتند که با استفاده از موادی مثل طلا، مس و قلع که از معادن غنی خود استخراج می‌کردند، ابزاری برای مبادله ایجاد کردند. سه هزار سال قبل از میلاد، استفاده از شمش‌های طلا با وزن و ارزش استاندارد در شهرهای مصر و بین‌النهرین رایج شد. در همان زمان « ارز کالا » به وجود آمد و دیگر جوامع سراسر دنیا شروع به استفاده از پول‌های استاندارد کردند. در میان آیتم‌های به کار رفته برای مبادله می‌توان به صدف که در آسیای شرقی و آفریقا مرسوم بود و همچنین سنگ، پوست حیوانات و سلاح‌هایی مانند چاقو و سرنیزه اشاره کرد. این شکل از پول، سال‌ها وجود داشته و طی هزاره‌ بعد و تا زمان پیدایش اولین واحد پولی استاندارد، یعنی «سکه»، بارها مورد اصلاح و بازبینی قرار گرفت.

پیدایش پول

طبق نظر مورخان، سکه‌ها ابتدا در هفت‌ هزار سال قبل از میلاد در پادشاهی باستانی لیدی، در ساحل شرقی ترکیه‌ کنونی ساخته شده‌اند. سکه‌های اولیه از ترکیبی از طلا و نقره به نام «الکتروم» ساخته می‌شدند. این سکه‌ها مانند سکه‌هایی که امروز می‌شناسیم همیشه گرد نبوده‌اند؛ بلکه گاهی اندازه‌ها و شکل‌های نامنظمی داشته و تنها در یک روی آن‌ها تصویری نقش بسته بود. البته وزن استانداردی برای سکه‌ها در نظر گرفته شده بود که بین ۱۵/۰ گرم تا ۱۴ گرم بود. برخی از سکه‌های یافت شده اولیه، نام دو تن را به خط لیدی باستان بر روی خود دارد؛ «Walwel» و «Kalil» که احتمال می‌رود به حاکم لیدی در آن زمان یعنی «پادشاه آلیاتس» و پدرش «سادیاتس» اشاره داشته باشد.

استفاده از سکه‌های الکتروم از لیدی به شهر‌های یونان در سواحل آسیای صغیر و سپس به سرزمین‌های اصلی یونان باستان رسید. تقریبا از همان زمان که ملت‌ها شروع به تولید پول سکه‌ای کردند، جعل آن‌ها با مجازات همراه بوده است. یکی از اقدامات متقلبانه، این بود که لبه‌های سکه‌ها را می‌تراشیدند تا از ماده‌ به دست آمده برای تولید سکه‌های جدید و قلابی استفاده کنند.

پیدایش پول کاغذی در چین

حکومت‌های پادشاهی و افراد در چین هم، مستقل از لیدی و یونان، شروع به ترویج استفاده از سکه‌های ساخت خود که بر اساس قالب کوچک شده‌ و فلزی ابزارهایی مانند چاقو، آلات کشاورزی و تبر بود، کردند. بعدها چینی‌ها هم از سکه‌های گرد استفاده کردند که منقوش به تصویر شخصیت‌های برجسته‌ چینی بود.

چینی‌ها اولین مردمانی بودند که از پول کاغذی استفاده کردند. همچنین چون اولین تمدنی بودند که سال ۱۰۰ میلادی با استفاده از موادی مانند کتان، کنف، بامبو و پوست درخت توت به تولید کاغذ پرداختند، بنابراین شروع به نوشتن سند بدهی روی کاغذ و پوست گوزن کردند تا تضمینی برای مبادلات بلند مدت باشد. اسکناس‌های کاغذی اولین بار حدود قرن هفتم میلادی در سلسله‌ی پادشاهی «تانگ» در «دره‌ رودخانه زرد» چین مورد استفاده قرار گرفت.

پیدایش پول

این کاغذها به تدریج تبدیل به اسکناس رسمی شده و جایگزین بسیار سبک‌تری برای هزاران سکه‌ای شدند که در تراکنش‌ها و مبادلات بزرگ باید بین مناطق مختلف جا به جا می‌شدند. مقامات محلی چین در آن زمان پیشنهاد کردند که بازرگانان سکه‌های فلزی خود را در خزانه‌ دولت با اسکناس عوض کنند. استفاده از پول کاغذی بعدها طی سلسله‌ «سانگ» که حدود سال ۹۶۰ میلادی آغاز شده بود، در چین به صورت رسمی درآمد.

همان‌طور که در این قسمت مقاله خواندید، پول که امروز بدون کوچک‌ترین فکری، به عنوان یک ابزار معمول از آن استفاده می‌کنیم، مسیری طولانی را برای تبدیل شدن به آنچه در حال حاضر می‌بینیم، طی کرده است. بسیاری از تمدن‌های اولیه بر سر پول و اختلافاتی که در سنجش ارزش کالاها وجود داشت وارد جنگ می‌شدند. پیدایش پول یکی از مهم‌ترین رخدادهای تمدن بشری است که در حوزه مبادلات، انقلاب بزرگی ایجاد کرد. در قسمت بعدی مقاله به پیدایش ارزها، اوراق قرضه، فارکس و پول دیجیتال می‌پردازیم.

مطالعه قسمت دوم

نویسنده :
انتشار : ۱۸ خرداد ,۱۳۹۶
مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 × 2 =

کانال تلگرام